العلامة الحلي ( شارح ومترجم : على محمدى )

210

شرح كشف المراد ( فارسى )

( 2 - خداوند حكيم است ) دومين و سومين و چهارمين مسأله از مسائل عدل راجع به حكمت الهى است امّا مسأله دوم : بحث در اينست كه آيا ممكن است خداوند مرتكب عمل قبيح شود يا خير ؟ . آيا امكان دارد كه ذات بارى تعالى به واجبى از واجبات اخلال برساند يا خير ؟ . آيا خداوند متعال فعلى را كه داراى مصلحت است حتما انجام داده و فعل قبيح و داراى مفسده را حتما ترك مىكند يا خير ؟ . آيا ممكن است خداوند انسانهاى نيك را [ مثل انبياء و اوصياء و صلحاء و شهداء و . . . ] به جهنم روانه ساخته و انسانهاى پليد را [ مثل ستمگران ، كافران ، فاسقان و . . . ] به بهشت برد يا خير ؟ . آيا ممكن است خداوند تكليف بما لا يطاق كند يا خير ؟ . آيا امكان دارد كه حقتعالى به فرد يا گروهى ستم روا دارد يا خير ؟ . در مسأله دو نظريه وجود دارد : 1 - اشاعره از آنجا كه حسن و قبح عقلى را انكار كرده‌اند مىگويند : اين سؤال بىمعنا است و نبايد گفت كه خدا كار قبيح كند يا خير ؟ بلكه بايد گفت : هر كارى كه خداوند بكند همان كار حسن و بايستنى خواهد بود پس اگر خداوند ظلم كند ظلم بايستنى مىشود و اگر خوبان را به جهنم برد و بدان را به بهشت همين عمل حسن خواهد بود . . .